Ngitung Kakuatan Ki Sunda

Kakuatan Paguyuban Pasundan (PP) nu saujratna kudu dipikanyaho kalawan jelas, utamana mah ku para pangurus jeung anggotana. Pikeun maluruh sakumaha gedéna kakuatan nu dipimilik ku PP

1-KI-KAI-BWWANGKONGAN jarak jauh jeung nonoman Sunda nu kiwari keur ngumbara di Australia, Iip D. Yahya. Tali batin mah angger manteng ka pakusarakan. Salahsahijina namper nyaliksik organisasi Sunda anu ngilu nganteurkeun Indonésia ngahontal kamahardikaan taun 1945.

Tokoh kasundaan nu moyan dina widang pulitik, Tjétjé H. Padmadinata ngajejeran salah sahiji bukuna Hombre Apecibido Medio Combatido, tatahar nu asak satengahna tina karahayuan. Hiji pasukan nu rék perang, diperedih tatahar kalawan asak, jinek ngitung kakuatan sorangan jeung kakuatan lawan, sarta merenah milih strategi, lolongkrang pikeun ngahontal karahayuan geus nampeu hareupeun.

Kitu pisan PP poé ayeuna enggoning ngigelan organisasi Sunda nu lianna katut organisasi massa étnik séjénna, kitu deui jeung lembaga-lembaga di mancanagara, diperedih tatahar kalawan asak. Sabaraha urang saenyana jumlah pangurus jeung anggota PP nu aktif? Salila ieu, angka nu kaluar di média atawa laporan panalungtikan nya éta jumlah sakola jeung paguron luhur nu dikokolakeun ku PP. Kakuatan PP nu saujratna kudu dipikanyaho kalawan jelas, utamana mah ku para pangurus jeung anggotana. Pikeun maluruh sakumaha gedéna kakuatan nu dipimilik ku PP, copélna bisa ngadadarkeun perkara-perkara:

  1. Dina widang atikan, di mana posisi opat paguron luhur PP di antara paguron luhur nu aya? Di mana kapunjulan 104 sakola menengah nu dipayungan ku PP dibandingkeun jeung sakola satingkat nu dipimilik ku pamarentah atawa swasta lianna? Sabaraha urang pakar pendidikan nu dipimilik nu diaku réputasina di tingkat nasional jeung internasional.
  2. Dina widang sosial, naon waé program PP nu adek tur ngawujud kalawan nyata ngajait masyarakat nu masakat boh lahirna boh batinna — tina kamiskinan jeung tuna élmu — hususna di kalangan urang Sunda. Sabaraha urang pakar sosial nu dipiboga nu bisa ngarundaykeun pasualan sosial bangsa sakaligus jeung méré jalan pikeun ngungkulanana?
  3. Dina widang kabudayaan, kumaha PP ngigelan kamekaran wacana kabudayaan Sunda, naon waé sumbangsihna kana kabudayaan Sunda? Sabaraha urang ahli kabudayaan Sunda nu dipiboga ku PP tur kumaha réputasina di tengah masarakat Sunda? Jeung deuih pikeun ngilu aub kamekaran budaya di luar Sunda, naha PP geus nyangking pakar kabudayaan étnik séjén di Indonesia katut pakar internasional, copélna nagara-nagara nu loba dicicingan ku warga asal Jawa Barat?
  4. Dina widang ékonomi, sabaraha lembaga ekonomi nu dipimilik jeung kumaha brukbrakna sistem ngokolakeunana? Sabaraha pakar ékonomi nu dipiboga tur naon waé sumbangsihna pikeun laju kamekaran ékonomi PP?
  5. Dina widang pulitik, naon sumbangsih PP enggoning nyumponan aspirasi pulitik warga Jawa Barat nu ngadama-dama ayana wawakil Sunda di panggung nasional? Sabaraha pakar pulitik jeung pulitisi jontrot nu dipimilik tur kauji pikeun jadi kokojo nu sanggup ngaréngkolkeun kawijakan pulitik PP?
  6. Dina widang hukum, naon wae torobosan pakar hukum Pasundan pikeun nembus ajegna hukum di Indonesia anu kateug? Nepi ka sakumaha efektifna lembaga bantuan hukum Pasundan enggoning ngabéla hak-hak hukum masarakat Sunda nu katideresa ku kawijakan sapihak?
  7. Dina widang kautamaan istri, sabaraha gedena PP mere lolongkrang pikeun kader-kader wanoja Sunda sangkan makalangan enggoning ngokolakeun organisasi tur ngawawarkeun arinyana di luar PP?
  8. Dina widang kapamudaan, sabaraha gede lolongkrang pikeun ngamalirkeun potensi tanaga-tanaga ngora nu ngemu bakat, sumanget, tur ngagalura pikeun babakti.
  9. Dina widang media, nepi ka mana tarékah PP sangkan bisa mulangkeun deui nyongcolangna Sipatahoenan? Sabaraha jenis média internal nu bisa dijalankeun tur ngawadahan aspirasi jeung aktivitas pangurus jeung anggota di unggal tingkatan? Ku jalan ngasupkeun data tina sakabéh perkara, baris nonggérak kalawan écés, kakuatan PP di jero jeung luar organisasi, di tingkat lokal, nasional, jeung internasional.

Ku kaparigelan ngitung kakuatan éta pisan PP baris sayaga miang ka “médan perang” iraha waé. Eta kakuatan nu baris jadi bahan utama enggoning ngawewegan solidaritas PP ka jero jeung ngélébétkeun PP ka luar.

Ti Dunya Maya keur Sastra Sunda

Cuang Lawung FBSSAPTU (13/4/2013)  isuk-isuk. Mang Atam, lalaki tengah tuwuh tatanggahan di buruan Bumi Ageung. Gegerenceman, terus ngagidig ka lebah nu keur ngariung, Godi Suwarna saparakanca, nu keur nyaraneut kopi.

“Insyaallah, moal hujan,” pokna bari menerkeun kopéah. Sorana bangun nu keur ngabeberah sorangan.  Langit can katémbong béngras, masih semu aleum. Jeung deui, dina poé-poé saméméhna, di Pagerageung teu weléh hujan.

Inyana téh kapapancénan ku nu boga tempat, H. Taufik Faturohman, budayawan nu boga Padépokan Bumi Ageung, di Kampung Balananjeur, Rt 02 RW 07, Désa Pagersari, Kecamatan Pagerageung, Kabupatén Tasikmalaya, pikeun ngungkulan hujan, sangkan teu turun di éta tempat nu rék dipaké acara “Cuang Lawung di Pagerageung”. Acara nu diayakeun ku grup Fiksimini Basa Sunda (FBS).

Ngaranna gé tarékah, Mang Atam geus minangsaraya ka saurang  tukang nyarang nu cenah geus kawentar di sakuliah Pagerageung. “Tos lunas dibayar da,” pokna. Saréréa nu aya di dinya, milu ngadu’a. Anging Gusti Nu Maha Ngersakeun, nu bisa nurunkeun hujan atawa nyelangkeun halodo panjang.

Berekah. Beuki beurang langit beuki béngras, najan teu mentrang pisan, panonpoé maturan nu keur tatahar. Panggung di sisieun kolam renang dipapantes dipapaés ku Godi Suwarna, Hadi AKS, jeung Toni Lesmana. Tiluanana gé pangarang Sunda, ti tilu entragan nu béda, nu geus réa ngalahirkeun karya petingan tur rimbil ku penghargaan. Poé éta mah bareng ngésang angkat jungjung. Hadi nérékél masangkeun spanduk pamapag nu rék daratang, terus ngamparkeun terpal pikeun tempat diuk hareupeun panggung. Godi jeung Toni nyieun damar séwu, katut masangkeun papas kaén bodas jeung nu lianna.

Bada lohor, panggung geus kaciri sieup. Kaén bodas ngembat ka puseur panggung. Damar séwu tinggal nyeungeut, ngajajar di sabudeureun pakalangan nu geus diamparan kalakay. Kacipta mun seug hujan, damar téh tangtu moal aya gunana.

Teu lila jul-jol daratang, rombongan fikminer (sesebutan keur nu sok narulis fiksimini) ti deukeutna ti jauhna. Nu ti Ciamis, Banjar, Pangandaran, Tasikmalaya, Garut, Bandung, Sérang, Pandéglang, Cianjur, Purwakarta, Lampung, Yogyakarta, Kuningan, jeung daérah lianna.

Nu biasa tepung di dunya maya, aléwoh ngobrol, silih jempolan jeung koméntaran dina  grup fésbuk Fiksimini Basa Sunda, kiwari bisa tepung lawung, suasana jadi kacida hégarna.

Éndah Dinda Jenura jeung Méila, fikminer nu kapeto jadi panata calagara, cuhcih nempatkeun para kafilah di kamar nu geus disadiakeun. Jajaran kamar di Padepokan Bumi Ageung nu bisa nampung 130 urang téh méh pinuh ku para fikminer nu daratang. Sababaraha urang nu tas nyorang lalampahan panjang, laju ancrub ka pangojayan, sukan-sukan di kolam renang.

Bada Asar, di buruan Bumi Ageung, lumangsung syuting acara “Borangan”. Éta téh istilah Sunda pikeun stand up comedy, nyaéta ngabodor sorangan, disingget jadi Borangan. Acara Borangan nu disiarkeun ku IMTV Bandung ieu téh diasuh ku Taufik Faturohman (enya, inyana mah lian ti pangarang Sunda, budayawan, ogé kapan kawentar jadi tukang sulap jeung komika –palaku stand up comedy). Prung syuting, para fikminer dihibur ku para komika Borangan. Aya Ceu Popon, Junjun (Mr. Jun), Mang Ganjar, Rudi Gado, jeung nu lianna.

Fiksimini atawa fikmin téh wanda anyar dina pajemuhan sastra Sunda. Mimiti dipikawanoh sanggeus Nazarudin Azhar ngadegkeun grup Fiksimini Basa Sunda dina fésbuk (facebook), 16 Séptémber 2011. Ieu grup téh diasuh ku lima urang kuncén atawa admin, nyaéta Godi Suwarna, Nazarudin Azhar, Dadan Sutisna, Hadi AKS, jeung Ki Hasan. Geus sababaraha kali grup FBS ngayakeun acara. Antarana di Unpad, 2 Novémber 2011, kungsi digelar acara diskusi ngeunaan fikmin jeung paméran fikmin grafis. Lian ti éta, geus sababaraha kali grup FBS milu aub dina sababaraha acara sastra, pikeun ngawanohkeun fiksimini ka masarakat, jeung ngayakeun sababaraha kali saémbara nulis fikmin pikeun kanca FBS.

Réngsé solat Isya, acara utama “Cuang Lawung di Pagerageung” dimimitian.  Panggung baranang ku damar séwu, lampu nyorot ka puseurna.

Peuting ieu, dibéwarakeun para pinunjul saémbara ngarang fiksimini bacaeun rumaja nu diayakeun ku FBS. Dipidangkeun maké multimedia garapan Dadan Sutisna. Nu kaselir jadi pinunjul nyaéta Rémi Purwaka Sadkar, Asép Komara, Rudi Riadi, Rameli Agam, jeung Toni Lesmana nu dilélér pinunjul utama. Para pinunjul meunang hadiah masing-masing Rp 500 rébu, sedengkeun pinunjul utama, sajuta rupia.  Hadiahna pangdeudeul ti H. Koko Djatmiko, urang Jakarta nu mikanyaah basa jeung sastra Sunda.
Saméméh ngabéwarakeun para pinunjul, digelar rupaning karancagé para fikminer. Hadi AKS ngamusikalisasi puisi jeung fikmin, dipirig ku nayaga dadakan. Ti dinya disambung ku pintonan maca fikmin ti sababaraha urang fikminer. Irawan Babéh Lova, Tiktik Rusyani, Iwan Hanjuang, Rohéndi Pandéglang, Irman N. Dimyati, Indah Éka Lestari, Darpan Ariawinangun,  Sarjang,  Wawan S. Husin, Ahmad Fawzi Imron jeung Déwi Ratna Damayanti.

Minangka pangbagéa, Taufik Faturohman ti Bumi Ageung jeung Nazarudin Azhar ti FBS, papada medar kasugema, réhna ieu acara bisa lumangsung kalayan lancar, boh ditilik tina jumlah fikminer nu hadir, boh tina hal séjén, da berekah kapan, najan usum hujan gé, peuting éta mah langit némbongkeun kaéndahan béntangna.

“Ngalangkungan acara sapertos kieu, urang sadayana tiasa némbongkeun kadaria geusan ngahirup-huripkeun basa jeung sastra Sunda. Akang mah gedé haté, fiksimini téh bisa diaku ku saréréa minangka bagian tina kabeungharan sastra Sunda,” ceuk Taufik Faturohman.

Réngsé acara utama, disambung ku hiburan dangdut ti Grup Sudong. Parat méh janari leutik.

Isukna, acara ngariung, diluluguan ku admin. Nyawalakeun sababaraha perkara ngeunaan fiksimini. Boh kalumangsungan grup jeung ramatloka fikminsunda.com, ogé ngeunaan tarékah sangkan fikmin bisa asup kana kurikeuleum Basa Sunda, tur engkéna fikmin bisa diajarkeun di sakola. Hal ieu meunang pangbagéa ti para fikminer nu sapopoéna ngawulang di sakola, katut dosén di paguron luhur.

Minggu (15/4) beurang, para fikminer marulang. Acara geus lekasan, najan masih nyésakeun garapeun pikeun admin, nyaéta syuting pikeun acara “Sura Seuri Soré”, acara talkshow nu dijejeran ku Taufik Faturohman, tayangkeuneun di IMTV. Jejerna ngeunaan fiksimini Basa Sunda, tur nu jadi nara sumber nyaéta Nazarudin Azhar jeung Hadi AKS.
Bumi Ageung suwung deui, sabada diaranjangan ku saratus urang leuwih fikminer. Panggung geus dibongkar, buruan parongpong. Beurang nu mentrang ku panas panonpoé, kaburitnakeun terus lantis ku girimis. Hujan maseuhan deui Kampung Balananjeur, sanggeus sakabéh acara lekasan. (Naz)***

Di Tasik Aya Jalan Mang Koko Koswara

koko koswaraSAHA nu bireuk ka jenengan Mang Koko Koswara (lahir di Indihiang, Tasikmalaya, 10 April 1917 – pupus di Bandung, 4 Oktober 1985 dina yuswa 68 tahun). Lagu-laguna éstuning geus jadi banda urang Sunda. Ratusan lagu nu kawentarna, tepi ka danget ieu dipikaresep kénéh. Boh nu dina wanda kacapian, rampak sekar, gending karesmén, atawa lagu-lagu humor nu sok dibawakeun ku grup Kanca Indihiang.

Meujeuhna mun ieu seniman terah Indihiang, Kota Tasikmalaya, téh diabadikeun jenenganana jadi ngaran jalan.

Nya, sabada sababaraha kali diusulkeun, upamana dina acara-acara kasenian nu disalagarakeun di kota Tasik (antarana dina pagelaran “Miang Ti Indihiang, Nanjung di Kota Bandung” nu midangkeun lagu-lagu Mang Koko tur dialpukahan ku Langari gawebareng jeung Dinas Pendidikan Kota Tasik, 2003), atawa dina sababaraha tulisan nu dimuat dina koran lokal Priangan (ayeuna Kabar Priangan), dina sidang paripurna DPRD Kota Tasik, poé Jumaah, 14 Oktober 2005 ditetepkeun, ngaran jalan antara Sindangpalay tepi ka pertelon Jalan Létnan Harun, Indihiang Tasikmalaya, jadi jalan Mang Koko Koswara.

Lian ti Mang Koko, tokoh masarakat séjénna nu ditetepkeun pikeun ngaran jalan dina éta sidang paripurna, nyaéta Létjén Mashudi ti kalangan TNI, nu diabadikeun pikeun ngaran jalan antara Cisumur – Garuda, Kawalu. Sedengkeun tokoh agama ti Bojong Pasantrén, KH. Muhammad Suja’i, diabadikeun pikeun ngaran jalan antara pertelon Ampéra – Jl. H. Ma’mun Sodik.

Jl. H. Ma’mun Sodik gé ngaran jalan anyar pikeun ngahormat ieu ulama nu ditetepkeun pikeun ngaran jalan antara Jl. Bojong – Gunung Balabar – Perum Bumi Resik Panglayungan.

Tokoh séjénna nyaéta nu nyebarkeun agama Islam di Tasik, KH. Syeh Abdul Muhyi, dijieun ngaran jalan antara sasak Cicariang, Kawalu, tepi ka wates kota Sukaraja. Sedengkeun tokoh agama ti Pasantren Miftahul Huda, Manonjaya, KH. Khoér Afandi, diabadikeun pikeun ngaran jalan  ti simpangan Condong, Cibeureum, tepi ka wates kota Manonjaya.

Jendral A.H. Nasution, pahlawan nu ngaresmikeun ngadegna divisi Siliwangi di Tasik, diabadikeun pikeun jalan antara wates Singaparna tepi ka Simpang Lima Linggajaya, nu tepung jeung Jl. Ir. H. Juanda (By-Pass). Terus jalan nu nyambungkeun antara sasak deukeut SMA 2 Tasik tepi ka wates Cisayong, nu saméméhna Jl. Raya Indihiang, dirobah jadi Jl. Létjén Ibrahim Adjie. Sedengkeun ti jalan éta nu brasna ka sasak Ciloséh Jl. Létnan Harun, ditetepkeun jadi Jl. Brigjén Wasita Kusumah.***

- tulisan tina dokumentasi Langari 

Ringkang Pamiangan, Méstakeun Rasa Kasundaan

Welas-Wulanari
Welas Wulanari nari “Topeng Koncaran” dina acara Ringkang Pamiangan Studio Titikdua Ciamis, Jumaah (29/3) –foto Erwin R. Widiagiri.*

 

Sésa cihujan tinggaréndang dina dangdaunan jeung jujukutan sisieun erél karéta di Statsion Ciamis. Ti sore mula, Jumaah (29/3), hujan ngageyer maseuhan tatar Galuh jeung sabudeureunana. Dur magrib hujan dipungkas girimis ipis. Pras pris maseuhan buruan imah budayawan Godi Suwarna, nu ukur sababaraha méter anggangna ti statsion, nu geus raang ku cahaya damar séwu, di sabudeureun panggung nu geus ngajengléng luhureun balong.
Bada magrib jul-jol para tatamu, nu geus saraged dikomprang dikamprét hideung, dipapaés iket atawa totopong. Jul-jol ti jauhna ti deukeutna. Carunduk ngariung dipapag ku sora beluk nu ngalanglaung tina bangbedas sora, seja nyorang malem Saptu babarengan, nyakséni rupaning pidangan kasenian.

“Ringkang Pamiangan”, kitu jejer acara harita. Digelar ku Godi Suwarna dina raraga sukuran ngadegna wangunan Studio Titikdua, sanggar tari nu dipingpin tur diasuh ku istrina, Néng Peking (Rahmayati Nilakusumah).

“Alhamdulillah, cita-cita ti kapungkur sim uing katut pun bojo hoyong gaduh sanggar tempat barudak latihan tari, nembé ayeuna tinekanan,” ceuk Godi Suwarna, basa ditepungan ku Kabar Priangan, méméh acara lumangsung. “Kaleresan deuih, kanggo acara wengi ieu, kénging pangdeudeul waragad ti sadérék Budi Kurnia, Ketua KNPI Ciamis,” cenah.

Para tatamu geus sarila di tempat nu disayagikeun ku panata calagara. Damar séwu baranang nyaangan kaayaan nu karasa artistik sakaligus mistis.  Sababaraha kaén bodas ngembat luhureun buruan, nyambung tina palapon imah kana tangkal peuteuy sisi balong nu jadi tiung panggung. Lebah dinya, sababaraha lantéra tinggarantung.

Tabuh dalapan peuting, tamu lianna sumping. Lain tamu samanéa, ieu mah datang ti jauhna. Ti Purwakarta, nyaéta Bupati Purwakarta, H. Dedi Mulyadi katut rombongan. Sabada tatamu rinéh, acara laju dimimitian, ku tarian ti anggota Studio Titikdua, ditéma ku Godi Suwarna nu macakeun sajak “Jagat Alit”

Réngsé acara bubuka, diteruskeun ku pintonan “Tari Kembang Buruan” jeung “Tari Tuturut Buntut”. Kéwes pisan, barudak anggota Studio Titikdua gerak dina komposisi tari nu diciptakeun ku Néng Peking. Adumanis antara gerak nu dikunjal tina kaulinan tradisional barudak jeung tina tari balét. Réngsé éta, ditéma ku tari “Topéng Koncaran”. Jigana ieu béntangna, Welas Wulanari, murid kelas V SDN Ciamis 4 ieu, kalayan sampurna medar ketak dina gerak tari nu luwes dina dua karakter nu béda, saacan jeung saenggeus maké topéngna. Éstu matak kataji.

Acara terus lumangsung. Langit mimiti cul-cel ku béntang. Pidangan saterusna ti Yaya Gandakoncara (55), ti Kawali. Inyana midangkeun “Dangding Jaladri”, sajak Godi Suwarna nu dihaleuangkeun tur dipirig jentréng kacapi dina laras saléndro. Sora Kang Yaya ngalanglaung ngahaleuang, nu lalajo beuki réa nu datang, réa nu kudu nangtung sisieun erél da teu kabagéan tempat.

Rengsé éta, H. Dédi Mulyadi, Bupati Purwakarta naék ka panggung. Inyana nepikeun orasi budaya direumbeuy ku dua lagu musikalisasi puisi beunangna. Dina orasina, Dédi Mulyadi nandeskeun pentingna miara jeung ngamekarkeun seni jeung budaya Sunda. Malah inyana tatag pisan nyarita, cenah mun aya jalma nu ku rasa fanatikna kana agama terus nyaram kana budaya titinggal karuhun, mangka, “Sim Kuring wani nyarita, urang Sunda bisa ka surga jeung budayana,” cenah, disambut ku nu kaleprok.

Dédi terus nyaritakeun pentingna budaya dina pangwangunan. Dédi ngritik kasalahan birokrat nu “resep ngamumulé” budaya Sunda. “Ngamumulé budaya mah jiga ngingu maung di kebon binatang. Kuduna budaya jadi napas pangwangunan,” pokna.
Dina orasina, Dédi gé midangkeun musikalisasi puisi beunangna. Dihaleuangkeun ku Echa, dipirig ku Iman Ulé (hitar), Asép Aung (suling), jeung Riki (biola). Dua puisi nu judulna “Pangumbaraan” jeung “Ngahiang” nu ditulis ku Dédi leubeut ku palasipah, katut geter kahariwang leungitna dangiang kasundaan. Cenah dina sajak “Ngahiang” nu ditulis ku Dédi sabot ngalanglang ka Leuweung Sancang:

Ragég anjing di buruan
muru tulang panyésaan
Daging dibawa ku deungeun
mépéndé ku totopéngan

“Lamun tunggul teu sirungan, tangkal teu akaran, peuting leungiteun impian, éta hartina kiamat keur urang Sunda,” cenah.

Kanyaah ieu Bupati Purwakarta kana kasundaan, mémang geus teu bisa diragukeun. Inyana kalayan nyata nyebut nyaah téh jeung prakna. Di lingkungan gawéna di Pémkab Purwakarta, Dédi Mulyadi nu mimiti kapilih jadi bupati dina umur 37 taun ieu, terus ngipuk rasa reueus balaréa kana seni jeung budaya Sunda. Malah pikeun ngajembaran pangaweruh ngeunaan budaya, inyana ngaleungitkeun apél PNS di lingkungan gawéna tur diganti ku kuliah budaya nu ngadatngkeun para inohong budayawan ti sakuliah Indonésia.
Pikeun lingkungan atikan, ti mimiti barudak SD tepi ka SMA, saban poé Rebo wajib maké pakéan adat Sunda jeung nyarita ku Basa Sunda. Pikeun program ieu inyana nyubsidi tiap murid pikeun meuli pakéan, Rp 75 rébu.

Réngsé Dédi Mulyadi nepikeun orasina, acara dipungkas ku dua acara maca sajak. Nu makalangan dina ieu kasempetan nyaéta Didon Nurdani jeung Jaro Xyus ti Ciamis, ogé Ayi Kurnia Iskandar, seniman ti